جمعآوری امضا در مجلس برای پیگیری یک تصمیم جنجالی
سایه ادغام این بار بر سر وزارتخانههای علوم و آموزش
روزنامه آفتاب یزد،17 فروردین 95، ص اجتماعی
سارا علایی: بی شک یکی از مواریث جالب توجه برجای مانده از دوران قاجار برای عصر حاضر «ادغام وزارتخانهها»ست؛ موضوعی که میرزا حسین خان سپهسالار آن را بنیان نهاد و تا امروز ادامه دارد تا جایی که بعد از ادغام وزارتخانههای راه و مسکن، صنایع و بازرگانی و... حال این بار زمزمههایی مبنی بر ادغام وزارتخانههای علوم و آموزش و پرورش شنیده میشود؛ موضوعی مسبوق به سابقه که بعد از مدتی مسکوت ماندن مجددا در نخستین جلسه علنی مجلس در سال 95 (یکشنبه 15 فروردین)بر سر زبانها افتاده است؛ به این ترتیب که در این جلسه عدهای از نمایندگان خواستار این شدهاند که دولت جهت نجات آموزش و افزایش کیفیت آموزش در کشور و همچنین بهبود معیشت فرهنگیان نسبت به ایجاد چتر واحد بر سر آموزش با ادغام دو وزارتخانه آموزش و پرورش و آموزش عالی اقدام کند تا هم منزلت فرهنگیان حفظ شود و هم آموزش در کشور ارتقا یابد. بنا به گفته علیرضا منادی سپیدان، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات این طرح از سوی 60 نفر از نمایندگان در مجلس هم امضا شده است. نکته قابل توجه در ارتباط با بحث ادغام وزارتخانهها در ایران که جزو مفاد برنامه پنجم توسعه بوده و با هدف کوچک شدن دولت چندسالی است در حال اجرا شدن است مخالفتهای منطقی کارشناسان و صاحبنظران با این بحث است و مخالفانش بر این موضوع متفقالقولاند که «ادغام وزارتخانهها» چیزی نیست جز تبدیل مشکل به مصیبت! تا جایی که در دورههایی حتی زمزمههایی از بازگرداندن برخی وزارتخانهها به حالت نخست و لغو ادغام آنها شده است. هرچند بحث ادغام برخی وزارتخانهها همچنان موافقان پروپاقرصی دارد. حال با مطرح شدن دوباره ادغام وزارت آموزش و پرورش و علوم به سراغ سه کارشناس و صاحبنظر در حوزه نظام آموزشی رفتیم تا نظر آنان را در باره این ادغام قریبالوقوع بدانیم.
آموزش و پرورش نهادی مقاومدر مقابل تغییر
یک عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در مخالفت با طرح ادغام آموزش و پرورش و وزارت علوم به آفتاب یزد میگوید: اگرچه در بیشتر کشورهای پیشرفته این دو حوزه در هم ادغام هستند اما با توجه به شرایط آموزشی و فرهنگی ایران به نظر می رسد این ادغام نتایج مثبتی به همراه نداشته باشد. علیرضا منظری توکلی میافزاید: یکی از دلایل عمده این موضوع این است که یکی از نهادهایی که به شدت در مقابل تغییر مقاوم است آموزش و پرورش است. این نماینده مجلس درباره دلیل این موضوع نیز اینگونه بیان میکند: آموزش و پرورش نهادی است به گستردگی جامعه. هرچه نهاد یا سازمانی بزرگتر و وسیعتر باشد مقاومت در برابر تغییر در آن نهاد بیشتر است. آموزش و پرورش چنین شرایطی را دارد تا جایی که حتی تغییرات درون این وزارتخانه نیز تاکنون چندان موفق نبوده است. برای مثال تغییر در نظام آموزش متوسطه و نظام 3-3-6. نماینده مردم بافت، رابر و ارزوئیه در مجلس میافزاید: از
این رو من معتقدم این ادغام و تغییر گسترده در صورت اجرا شدن با اشکالات و چالشهای بسیاری روبهرو خواهد شد؛ چالشهایی که در شرایط کنونی وجود ندارند از این رو این ادغام منطقی به نظر نمیرسد چون هدف اصلاح شرایط است ولی با این ادغام نه تنها اصلاحی در کار نیست بلکه مشکلات دوچندان خواهد شد. منظری تاکید میکند: اگر هدف از این ادغام اصلاح و بهبود کیفیت نظام آموزشی است مسائل اولویت دار دیگری وجود دارند که باید به آنها بپردازیم به ویژه در زمینه کتب درسی، به روز بودن معلمان و ... البته باید تاکید کنم این طرح برای فرهنگیان جاذبه دارد زیرا موجب میشود فرهنگیان منزلت و جایگاه حقوقی خود را پیدا کنند، اما من معتقدم به جای اینکه با ادغام این منزلت را به معلمان بدهیم در شرایط کنونی و با نظام رتبهبندی و بدون ایجاد مشکلات در نتیجه ادغام این کار صورت گیرد.
با چه توجیهی قرار است بزرگترین وزارتخانه باز هم بزرگتر شود؟
مهدی بهلولی، کارشناس آموزش و پرورش با ادغام دو وزارتخانه علوم و آموزش و پرورش مخالف است. وی در توضیح مخالفتش به آفتاب یزد میگوید: در ابتدا باید بگویم در دنیا هر دو سیستم جدا بودن وزارت علوم و آموزش و پرورش از هم و تلفیق هر دو حوزه در یک وزارتخانه وجود دارد.مثلا در فنلاند آموزش و پرورش و آموزش عالی
تحت نظر یک وزارتخانه هستند تحت عنوان وزارتخانه فرهنگ و آموزش. در آمریکا اما آموزش و پرورش و آموزش عالی از هم جدا هستند.
این کارشناس آموزش و پرورش در ادامه با بیان اینکه اما در حالت کلی برای ایران با توجه به شرایط موجود ادغام این دو حوزه مناسب نیست، اظهار میکند: مهم ترین دلیل این موضوع این است که آموزش و پرورش ما امروز حدود یک میلیون معلم و 13 میلیون دانش آموز دارد. حال تصور کنید کادر چند صد هزارنفره اساتید و حدود 4 میلیونی دانشجویان همه به این جمعیت افزوده شود یعنی حدود 17 میلیون نفر به عنوان مخاطبان اصلی یک وزارتخانه قرار میگیرند. من معتقدم در این شرایط مدیریت این حجم گسترده بسیار مشکل میشود.
بهلولی میافزاید: همین امروز یکی از مشکلات اصلی آموزش و پرورش مدیریت آن است و مدیران آن همواره از بزرگ بودن مجموعه ناراضی هستند حال با چه توجیهی قرار است بزرگترین وزارتخانه باز هم بزرگتر شود؟
این آموزگار با اشاره به هدف از این ادغام که یکی از موارد آن بهبود معیشت فرهنگیان است، خاطرنشان میکند: مسلما وقتی معلمان با اساتید دانشگاه تحت یک مدیریت قرار گیرند به لحاظ حقوق و مزایا همسانسازی و همترازی صورت میگیرد اما من معتقدم برای رسیدن به این وضع مطلوب هیچ لزومی به تلفیق وجود ندارد کما اینکه امروز هم اگر مسئولان اراده کنند این هم ترازی شکل میگیرد.
بهلولی با بیان اینکه پیشنهاددهندگان این طرح برای رسیدن به اهدافشان درحال مرتکب شدن به خطر بزرگی هستند، میگوید: این خطر چیزی نیست جز بزرگتر شدن مجموعه و سختتر شدن مدیریت آن. علاوه بر این، آموزش و پرورش شامل آموزش عمومی است، اما دانشگاه تخصصی و معطوف به شغل است. حال ادغام این دو این خطر را به وجود می آورد که رویکرد و هدف اصلی آموزش عالی یعنی پرورش یک انسان حرفهای و متخصص بر آموزش عمومی غالب شود در نتیجه هدف اصلی آموزش و پرورش یعنی پرورش انسان فرهیخته و اخلاقمدار فراموش شود.
وی تاکید میکند: من فکر میکنم اگر این اتفاق بیفتد فضای بازار محور که بر آموزش عالی ما حاکم است بر آموزش و پرورش هم حاکم میشود.از سوی دیگر، آموزش عالی ما امروز به شدت پولی است به ویژه در مقایسه با آموزش و پرورش. تعداد دانشجویان دانشگاههای آزاد، غیرانتفاعی، شبانه و ... در مقایسه با دانشجویانی که در دانشگاههای روزانه درس میخوانند بسیار بیشتر است درحالی که در آموزش و پرورش تعداد دانش آموزان مدارس دولتی بیشتر از مدارس پولی است. حال در صورت ادغام این دو حوزه، احتمالا پولی بودن آموزش عالی به آموزش و پرورش هم سرایت خواهد کرد. با همه این اوصاف من معتقدم
این ادغام نه به سود آموزش و پرورش است نه وزارت علوم و آموزش عالی.
کوچک شدن دولت به معنای ادغام وزارتخانهها نیست
یک استاد دانشگاه نیز که با این طرح مخالف است، در این باره به آفتاب یزد میگوید: ادغام وزارت علوم و آموزش و پرورش موضوع جدیدی نیست و در مجلس هشتم هم ما شاهد مطرح شدن مجدد این بحث بودهایم.اما واقعیت این است که این طرح و ادغام چندان کارساز نخواهد بود.داریوش قنبری میافزاید: موافقان اگرچه با هدف کوچک سازی و سبککردن دولت این طرح را مطرح میکنند اما کوچک شدن دولت به معنای ادغام وزارتخانهها نیست. وی در ادامه تاکید میکند: در کشوری مثل کانادا دولت کوچک است اما بیش از 30 وزارتخانه وجود دارد این یعنی با ادغام وزارتخانهها نمیتوان ادعا کرد دولت کوچک شده است بلکه این کوچکسازی را باید در سطوح دیگری دنبال کرد.
قنبری با بیان اینکه علاوه بر کوچک نشدن دولت، ادغام این دو وزارتخانه مشکلاتی را هم به همراه خواهد آورد، اظهار میکند: اگرچه وزارتخانه آموزش و پرورش و علوم هر دو یک رسالت یعنی آموزش را برعهده دارند اما نوع آموزش در این
دو وزارتخانه بسیار متفاوت است. در وزارت علوم آموزش همراه با پژوهش است اما در آموزش و پرورش آموزش عمومیتر و کلیتر است از این رو ادغام این دو حوزه نه تنها مشکلات کنونی را حل نمیکند بلکه مشکلاتی را هم به نظام آموزشی کشور می افزاید. این استاد دانشگاه تاکید میکند: من معتقدم جایی برای ادغام این دو وزارتخانه وجود ندارد، زیرا مشکلات پیش آمده در نتیجه آن، تولید علمی کشور را با چالش مواجه خواهد کرد که این اصلا به نفع کشور نبوده و شرایط کنونی با وجود مشکلات بسیار به آن برتری دارد.
http://aftabeyazd.ir/index.php?year=1395&month=01&day=17&category=4&